Złożony zespół stresu pourazowego – objawy i diagnostyka

W praktyce klinicznej obserwujemy, że osoby z cPTSD często trafiają do terapii z diagnozami takimi jak zaburzenie osobowości borderline, depresja lekooporna, czy zaburzenia lękowe. Różnicowanie diagnostyczne wymaga szczegółowego wywiadu dotyczącego historii traumatyzacji oraz dokładnej oceny wzorców funkcjonowania w różnych obszarach życia. 

Proces diagnostyczny – cPTSD test i narzędzia oceny 

Diagnoza cPTSD wymaga kompleksowego podejścia, które wykracza poza standardowe kwestionariusze przesiewowe. W praktyce klinicznej polega się wielowymiarowej ocenie obejmującej: 

• Strukturyzowany wywiad kliniczny stanowi fundament procesu diagnostycznego. Kluczowe jest zebranie szczegółowej historii traumatyzacji, ze szczególnym uwzględnieniem wieku, w którym wystąpiły traumatyczne doświadczenia, ich charakteru (interpersonalny vs. nieosobowy), czasu trwania oraz relacji z osobą sprawczą. Istotne jest również zbadanie strategii radzenia sobie, jakie osoba rozwinęła w odpowiedzi na przewlekłe zagrożenie. 

• Kwestionariusze i skale psychometryczne mogą wspierać proces diagnostyczny. International Trauma Questionnaire (ITQ) został opracowany specjalnie do oceny PTSD i cPTSD według kryteriów ICD-11 i wykazuje dobre właściwości psychometryczne. Warto również wykorzystać narzędzia oceniające regulację emocji (Difficulties in Emotion Regulation Scale – DERS), przywiązanie (Experiences in Close Relationships – ECR) oraz dysocjację (Dissociative Experiences Scale – DES). 

• Obserwacja kliniczna w trakcie sesji dostarcza cennych informacji o aktualnym funkcjonowaniu klienta. Zwracamy uwagę na zdolność do regulacji afektu podczas rozmowy o trudnych doświadczeniach, obecność objawów dysocjacyjnych (np. derealizacja, depersonalizacja, luki w narracji), sposób nawiązywania kontaktu, zdolność do mentalizacji oraz reakcje na interwencje terapeutyczne. 

Pułapki diagnostyczne i różnicowanie cPTSD 

cPTSD bywa mylone z BPD, ponieważ oba zaburzenia obejmują problemy emocjonalne, relacyjne i historię traumy. W BPD dominuje lęk przed porzuceniem i niestabilność relacji, w cPTSD częstsze jest unikanie bliskości oraz trwałe negatywne poczucie siebie związane z traumą. 

Zaburzenia lękowe mogą współwystępować z cPTSD lub być błędnie diagnozowane zamiast niego. Przewlekła hiperczujność i poczucie zagrożenia charakterystyczne dla cPTSD mogą przypominać uogólnione zaburzenie lękowe, jednak w cPTSD są one bezpośrednio związane z historią traumatyzacji i współwystępują z innymi objawami zespołu. 

Depresja lekooporna może być w rzeczywistości nierozpoznanym cPTSD, szczególnie gdy standardowe leczenie farmakologiczne i psychoterapia poznawczo-behawioralna nie przynoszą oczekiwanych rezultatów, dlatego znaczenie ma wywiad dotyczący traum oraz ocena objawów takich jak flashbacki, hiperczujność i trudności w relacjach. 

Jak skutecznie diagnozować i leczyć cPTSD? 

Jeśli chcesz rozwinąć swoje kompetencje w zakresie diagnozy i terapii złożonej traumy, zapraszamy do udziału w kursie “cPTSD u dorosłych – diagnoza i terapia traumy złożonej krok po kroku”. 

Kurs prowadzony przez doświadczone ekspertki – dr Karolinę Zalewską-Łunkiewicz i dr Magdalenę Stawicką – oferuje praktyczne narzędzia, studia przypadków oraz szczegółowe omówienie procesu terapeutycznego zgodnego z najnowszymi wytycznymi ICD-11.